Staff pick

Staff pick

در شهر

عضو شورای شهر رشت اظهار داشت: بسیاری از مشکلات شهرداری به این دلیل است که شورا از وظیفه ذاتی خود فاصله گرفته است.

 

گیل ندا، بهراد ذاکری در جلسه ۷۲ صحن شورای شهر رشت، با اشاره به قطع برق بوستان‌های رشت ابراز کرد: در بحث قطع آب و برق، اگر چه شهرداری بدهی داشته ولی به نحوه مدیریت مدیران خدمات شهری هم برمی گردد.

وی افزود: متاسفانه شورای شهر از بسیاری موارد که وظیفه نظارتی شوراست، فاصله گرفته است.
 
ذاکری با انتقاد از عدم پرداخت بدهی به شرکت آبفا ابراز کرد: اگر چه ما بدهکاریم اما ضرورت دارد که پارک‌ها از قطعی آب و برق مستثنی باشند.
 
وی افزود: اکنون مشکلات مالی در همه حوزه ها، شهرداری را دچار مشکل کرده است و بخش عمده آن به شورای شهر برمی گردد.
 
وقتی معاون خدمات شهری منطقه ۴ حکمش خورده و بعد از مدتها معارفه نمی شود و دلیل آن بخاطر فشار عضو شوراست تا فرد مورد نظر خود را منصوب کند، این اتفاقات ناخوشایند هم رخ می دهد. ایرادهایی در شهرداری هست که اول بر ما وارد است. این بی‌تدبیری ها ناشی از اختلاف اعضای شورا است.
 
ذاکری ادامه داد: اول موارد و مشکلات شورایی را حل کنیم، بعد به مدیران فشار بیاوریم.

رضا رسولی رخداد هرگونه حادثه ای در زمینه ساخت و ساز غیر و مجاز را به وسعت حادثه انفجار در هیروشیما تعبیر کرد.

 
گیل خبر،  رییس کمیسیون عمران و توسعه شهری شورای اسلامی شهر رشت در صد و هجدهمین جلسه کمیسیون عمران در خصوص روند رو به رشد ساخت و ساز های غیر رسمی هشدار داد و رخداد هرگونه حادثه ای در این زمینه را به وسعت حادثه انفجار در هیروشیما دانست.
رضا رسولی افزود : ساخت و سازهای غیر رسمی به مانند یک بمب عمل نشده است که هر لحظه می تواند یک فاجعه را برای افراد ساکن در این ساختمان ها رقم بزند.
وی خواستار برخورد هوشمندانه با افرادی که تمایل به ساخت و ساز غیر رسمی دارند شد و تاکید کرد : باید با افرادی که به دنبال دریافت استانداردهای لازم برای ساخت ساز نیستند در مرحله ساخت برخورد شود.
رییس کمیسیون عمران و توسعه شهری شورای اسلامی شهر رشت تصریح کرد : بعد از پایان ساخت یک بنا کار موثری در ایمنی ساختمان نمی توان انجام داد.
مدیر هماهنگی و نظارت بر ساخت و ساز هایشهرداری رشت هم با اشاره به روند افزایشی ارسال پرونده ها به کمیسیون ماده 100 گفت : 78 درصد از آرای پرونده های کمیسیون ماده 100 تخریب است.
هانی عسکری همچنین به مشکل حقوقی ضابطان شهرداری در برخورد با ساخت و ساز غیر رسمی اشاره کرد و  افزود : شهرداری از ابزار کافی و لازم برای برخورد با این معضل برخوردار نیست، ماموران شهرداری نمی توانند به بخش های محصور شده ساختمان ورود کنند.
عضو کمیسیون عمران و توسعه شهری شورای اسلامی شهر رشت هم روند کنونی برخورد با ساخت و ساز غیر رسمی را ناکار آمد دانست و افزود : دفقط دادن تذکر به پیمانکاری که ساخت و ساز غیر قانونی کرده موثر نیست ، چون تجربه نشان داده پیمانکار چند روز بعد از تذکر مجدد به کار خود ادامه می دهد.
بهراد ذاکری برخورد با سازندگان ساختمان هایی که از استانداردهای موجود در قانون پیروی نکردند را از بعد اجتماعی نیز داری پیچیدگی دانست و افزود : در  کمیسیون ماده 100 پرونده ها را می توان به دو بخش تقسیم کرد ،  در یک بخش افرادی خلاف      کرده اند که کسب و کار آنها ساخت و ساز است و در بخشی دیگر با افرادی مواجه       می شویم که از تمکن مالی برخوردار نیستند ، این افراد صرفا برای داشتن یک سرپناه از این املاک استفاده می کنند ، باید در نظر گرفت برخورد حداکثری با افراد نوع دوم باعث بی خانمان شدن و عواقب اجتماعی گسترده می شود.
وی اهمیت خطرات ناشی از ساخت و ساز غیر رسمی را برای مسئولان پایین دانست و خواستار برگزاری جلسه با حضور استاندار و رییس کل دادگستری برای برون رفت از مشکلات پیش رو شد.
در ادامه  جلسه کمیسیون عمران و توسعه شهری شورای اسلامی شهر رشت مصوب شد کارگروهی با دستور کار تنظیم برنامه های راهبردی شهرداری رشت در خصوص نظام مند کردن ساخت و ساز در زمین های دارای سند عادی تشکیل شود.
پنجاه و ششمین جلسه کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای شهر رشت با حضور رییس و اعضای کمیسیون شورا و مسئولین کتابخانه های عمومی شهر رشت و همچنین نویسنده فرهیخته گیلانی هوشنگ عباسی برگزار شد.
 
گیل ندا ، این جلسه در یازدهمین روز از دی ماه در عمارت شورا برگزار گردید.
 
در ابتدا رییس کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورا با اشاره به اختصاص روز یازدهم دی ماه به موضوع کتابخوانی اظهار داشت: برای اینکه به لحاظ فرهنگی در هر زمینه ای بر روی جامعه اثر گذار باشیم در ابتدا باید فرهنگ همان موضوع را در خود نهادینه نماییم. به همین سبب امروز با ایجاد یک فضای فرهنگی، کمیسیون فرهنگی را اختصاص دادیم به کتابخوانی و معرفی کتاب . 
 
 
عاقل منش با اشاره به شهردار نداشتن شهر رشت افزود: در این شرایط سخت کارهای شهرداری در حال انجام است و باید از پرسنل و مدیران به خاطر برگزاری مراسمات روز رشت با وجود مشکلات قدردانی نمود.
 
وی شایستگی های مردم رشت را بیش از این عنوان نمود و مشکلات مالی را در رسیدن به ایده آل ها مانع دانست.
 
عاقل منش، تلاش و حرکت را از پارامترهای رسیدن به موفقیت دانست و افزود: اگر ما برای انجام امور حرکت کنیم مشکلات از جمله مشکلات مالی مانع رسیدن به هدف نخواهد شد و تجربیات گذشته به ما ثابت نمود که شهرداری تنها نیست و در اموری که مربوط به مردم باشد نهادها و ارگانها به یاری شهرداری خواهند آمد.
 
 
رییس کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورا روز رشت را متعلق به همه شهروندان فرهیختگان برجسته ای که در آسمان رشت می درخشند دانست.
 
رییس کمیسیون فرهنگی و اجتماعی ادامه داد: از دیگر برنامه های ویژه روز رشت، اهدای گل به اولین نوزادی که در ساعت ۲۴ به دنیا می آید و همچنین هر زوجی که در این روز وصلت کنند با اهدای گل و تبریک این روز را گرامی خواهیم داشت.
 
بهراد ذاکری عضو کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورا با حمایت از تاسیس دبیرخانه روز رشت خواستار ارائه اساسنامه و آیین نامه مربوط به دبیرخانه روز رشت شد و همچنین تاکید به استفاده از پتانسیل افراد اهل فن خارج از شهرداری که یکی از پارامترهای غنی تر شدن دبیرخانه است.
 
فاطمه شیرزاد، دیگر عضو کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورا نیز با تیریک روز رشت به شهروندان شهر رشت، بیان داشت: با توجه به مشکلاتی که در شهرداری وجود دارد، خوشبختانه شاهد کارهای فاخر از اساتیدی فرهیخته در مراسم روز رشت هستیم.
 
وی استقبال مردم از این مراسم را نشانه فرهنگ دوست بودن شهروندان رشتی دانست و خواستار توجه ویژه به هنرمندان و پرداخت مطالبات این قشر فرهیخته شد.
 
 
فاطمه شیرزاد تاسیس دبیرخانه دائمی برای روز رشت را اقدامی مناسب خاطر نشان نمود و درخواست کرد از ظرفیت تمام اساتید و فرهیختگان برای انجام هر چه بهتر امور استفاده شود.
 
وی از پرسنل و مدیران بابت زحمات و تلاشی که برای شهرداری در شرایطی که شهر شهردار ندارد تشکر نمود و بیان داشت باید قدردان تلاش این عزیزان باشیم که با وجود تمام مشکلات کارهای خوب مانند مراسم های روز رشت را انجام می دهند. همچنین وی از همه اعضای شورا خواست که با صداقت انتخاب شهردار را در اسرع وقت به سرانجام مطلوب برسانند.
 
سخنگوی شورای شهر رشت در بخش دیگر صحبتهای خود چند تن از شهدای شاخص گیلان و همچنین فرهیختگان گیلانی اشاره نمود و افزود: باید قدردان شهدا و مفاخر خود باشیم که هر چه داریم مرهون زحمت های این عزیزان و همچنین خانواده های این بزرگان باشیم.
 
رسولی، نایب رییس شورای شهر رشت نیز هوشنگ عباسی را نویسنده ای فرهیخته عنوان کرد و بابت حضور این فرهیخته گیلانی در کمیسیون فرهنگی شورای شهر رشت تشکر نمود. 
 
 
رضا رسولی از بخشهای مختلف شهرداری همچنین دیگر نهادهای سطح شهر برای برگزاری روز رشت آن هم با دست خالی تشکر نمود و این را از دستاوردهای مدیران دانست.
 
وی التزام هرچه بهتر چنین مراسمی را مردم دانست و اشاره نمود که اگر مردم پشتوانه کارهای ما نباشند آن کار به یک امر ویترینی تبدیل خواهد شد.
 
در پایان به مناسبت روز رشت و نام گذاری روز یازدهم به عنوان روز کتابخوانی، محمد حسن عاقل منش رییس کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورا، رضا رسولی نایب رییس شورا، فاطمه شیرزاد سخنگوی شورا، بهراد ذاکری عضو کمیسیون فرهنگی و عضو هیئت رییسه شورا هر کدام جداگانه به معرفی یک کتاب پرداختند.
 
همچنین در این بخش هوشنگ عباسی از نویسندگان مطرح گیلانی به معرفی چند کتاب از خود پرداخت.

شب زنده داری رشتی ها، شهره ی ایران است. گاری های کباب و آبمیوه فروشی ها و رستوران هایی که تازه ساعت ۸ شب، کرکره شان بالا می رود و تا پاسی از شب مشغول پذیرایی از مردمان زنده دلی هستند که اگرچه با ده ها مشکل اقتصادی و غیراقتصادی متعدد دست و پنجه نرم می کنند اما زنده اند به شب زنده داری هایشان. آنقدر مردم این شهر، بیداری و تفریح را دوست دارند که دستفروشیِ شبانه، رونق خاصی در این شهر گرفته است. در میادین و خیابان های این شهر ، آنگاه که مغازه ها نیمه تعطیل می شوند تازه نوبت ماشین هایی هستند که صاحبانش، بساطشان را از درونشان درمی آورند و صاف می چینند کنارهم تا رهگذران و ماشین های گذری ببینندشان و بایستند برای خرید. همه نوع جنسی هم در این بساط های شبانه ی کف پیاده راه ها دیده می شود. از کیف و کفش و لباس گرفته تا عروسک و وسایل دکوری. بعضی هایشان سال هاست مشغول کاسبی اند و مشتریان ثابتی هم دارند و بسیاری از رشتی ها می دانند که مثلا اگر بخواهند نصفه شبی، کتانی ارزان بخرند باید کجای رشت بروند که بساط کفش و کتانی پهن شده باشد.

گیل ندا ، اما تمام این مشاغل که رونق کاسبی شان با تاریک شدن هوا همراه بود با یک مشکل بزرگ مواجه بودند. خلا قانونیِ برخورد حاکمیتی با مشاغل شبانه. از اماکن گرفته تا شهرداری. اما حال با وعده استاندار گیلان ظاهرا این مشکل هم مرتفع خواهد شد.

“مصطفی سالاری” وعده داده که دستورات لازم به شهرداری، میراث فرهنگی، اصناف و ناجا برای فراهم سازی مقدمات اجرای طرح شب زنده داری در رشت داده خواهد شد. وی هدف از اجرای این طرح را « توسعه گردشگری شهری، مدیریت اوقات فراغت شبانه شهروندان، مسافران و گردشگران، ایجاد فرصت های جدید اشتغال پایدار، کمک به شادابی و نشاط مردم، کمک به انسجام خانواده، استفاده از فرصت شب برای دور هم بودن اعضای خانواده در بازارهای شبانه و کمک به کاهش افسردگی، کاهش استرس، کاهش اثرات مخرب تنهایی به ویژه برای دانشجویان و سالمندان» عنوان کرد. طرحی که بنابه گفته استاندار و بسیاری از کارشناسان حوزه گردشگری منافع زیادی برای شهر و شهروندان خواهد داشت. به شرط آنکه درست اجرا شود و به مانند بسیاری از طرح ها ، تنها جنبه تبلیغاتی نداشته باشد و در حد حرف و شعار باقی نماند.

طرحی که استاندار گیلان در سر دارد می تواند تاثیر زیادی برای داشتن یک جامعه سالم داشته باشد. «رضا علیزاده» ، جامعه شناس درباره سنت شب زنده داری گیلانی ها می گوید: انسان موجودی اجتماعی است که از زیست بوم و فرهنگ خود تاثیر می‌پذیرد و رفتار اجتماعی اش متاثر از آن هست، البته زیست بوم فقط جغرافیای طبیعی نیست، بلکه جغرافیای سیاسی و اقتصادی را هم شامل می شود،بنابراین باید برای تحلیل بسیاری از رفتارهای اجتماعی هر مرز و بومی به این فاکتورها توجه لازم انجام گیرد. در دنیای کنونی با تفکیک زندگی شهری از حیات روستایی مولفه های فوق جایگاه مهمی در تحلیل ها پیدا کرده اند،مثلا در استفاده از زندگی شبانه روزی چه تاثیراتی می گذارند؟ در زندگی شهری حیات دائم در شب و روز با سبک زندگی نوین عجین گشته است.افزایش جمعیت،سرمایه داری اجتماعی به معنای رشد طبقات متوسط و سازه های تاریخی در کنار تغییر در نگرش انسان مدرن به محیط پیرامون موجب شب گردی و استفاده از زمان تاریک ساعت ها شده است و نظام های توسعه یافته و گردشکر محور با توسعه فضای مناسب تفریحی، فرهنگی، رستوران هاو حمل ونقل به این حق انتخاب آدمیان رسمیت بخشیده است.

وی می افزاید: مردم شهر رشت از ویژگی های شب گردی برخوردار هستند. در سفرهایی که به بسیاری از شهرهای کشور داشته ایم با وجود اماکن و ابنیه های تاریخی در آن شهرها ما شاهد خاموشی و خلوت شدن شهر در ساعات ابتدایی شب هستیم. در توضیح این مساله ابتدا به دلایل احتمالی و سپس به ویژگی‌های این شب گردی می پردازم. با استفاده از دو مفهوم زیست بوم و فرهنگ می توان این شب زنده داری ها را تشریح نمود جغرافیای رشت، آب و هوای معتدل خصوصا در نیمه اول سال باعث شده است که شهروندان شهر با طیب خاطر در شهر گشت و گذار داشته باشند، طبیعت و فراوانی آب و پایین بودن خطر خشکسالی و قحطی باعث شده است نوعی احساس امنیت در زندگی مردم ایجاد شود و این احساس امنیت موجب شادی،خوشکذرانی و راحت بودن شود. در ضمن تداوم زندگی خانوادگی در امر معیشت و کار کشاورزی موجب در کنار هم بودن این مردمان شده است.

این جامعه شناس درباره ویژگی های شب زنده داری گیلانی ها می گوید: تفریحات شبانه رشت برعکس کلان شهرهایی مثل تهران فقط مختص طبقات بالای جامعه نیست. بلکه همه گروه های طبقاتی را شامل می شود، پرسه زنی های شبانه اهالی رشت بیشتر رنگ و بوی خانوادگی دارد. وجود خوراکی های مختلف مثل آب میوه ها، بستنی ها، یخ دربهشت و غذاخوری ها در کنار گاریهای کباب فروشی رنگ و بوی دیگری به این شهر در شب ها داده است.دسترسی در شهر رشت برای شهروندان بسیار آسان هست،فردی با ۱۰دقیقه رانندگی یا نهایتا ۳۰-۲۰ دقیقه پیاده روی به یک سالن غذا خوری یا آبمیوه فروشی می رسد. به عبارتی با فقدان اتوبان های بزرگ شهر منقطع نمی شود و پیاده روی کاملا امکان پذیر است. همچنین شهر رشت محله محور است و محلات هم در شب زنده هستند مثل لاکانی، ساغریسازان،منظریه و گلسار. در ضمن برعکس شهر تهران که بسیار پهناور و بزرگ است مشکل امنیتی جهت کنترل آن وجود ندارد. چون با تاریک شدن شهر بزه ها و جرایم فزونی می یابد. نکته دیگر آن که اماکن سرویس دهنده از نظافت مناسبی برخوردار هستند به عبارتی شهر رشت به معنای جامعه‌شناسی شهر پرسه زنی شبانه است. حوزه عمومی شهر در این بخش قدرتمند هست، اما به نظرم حوزه مدیریت شهری در این بخش باید تقویت شود.

علیزاده همچنین پیش شرط هایی برای داشتن یک شهر زنده ی درآمدزا معرفی می کند: رشت یک شهر زنده است، شهر زنده و با کیفیت قابلیت درآمدزایی خواهد داشت اما این درآمدزایی به پیش شرط هایی هم نیاز دارد:۱- نیاز به حمل ونقل عمومی در ساعات شب.۲- تقویت روشنایی و نور پردازیهای شبانه.۳- تقویت مبلمان شهری و زیباسازی شهری.۴- تجهیز پیاده روهای شهر۵- احیای هویت محلات که مردم بتوانند در آن گذشته را بازتولید کنند۶- برنامه ریزی برای افزایش فضاها ی مکث، توریست محور برای گردشگری شبانه.۷- همچنین مراکز فرهنگی،کانون های هنری و سینما ها باید در این بخش فعال گردند.

شب زنده داری رشتی ها می تواند منجر به تولید ثروت شود

شورای شهر رشت یکی از نهادهایی است که می تواند در اجرای دقیق و درست طرح شب زنده داری استاندار گیلان نقش موثری ایفا کند. «رضا رسولی»، عضو شورای شهر رشت نیز درباره این ویژگی رشتی ها و این که چطور می شود سنت شب نشینی رشتی ها را تبدیل به ثروت کرد؟ می گوید: ما از این موقعیت منحصر بفردمان در کشور می توانیم بهترین استفاده را بکنیم. لازمه اش مدیریت مشاغل و اصناف است و البته فضاهایی در شهر که بتواند پاسخگوی مناسب نیازهای گردشگران و خود ساکنین شهر رشت باشد. ما می توانیم با برنامه ریزی چرخه مالی بزرگی را از ۱۰ شب تا ۲ نیمه شب و حتی بیشتر ایجاد کنیم. اول از همه به همصدایی و همراهی همه نهادهای مرتبط با حوزه مدیریت شهری و تامین امنیت نیاز داریم تا مردم بتوانند از این امکانات استفاده کنند. یکی از ویژگی های مثبت کشور ما و مخصوصا شهر ما امنیت بالا است. مقوله ارزشمندی که شاید به چشم خیلی ها نیاید اما واقعا یک لطف بزرگ است که آن را مدیون تلاش های شبانه روزی بزرگواران حوزه امنیت و نیروی انتظامی هستیم. وی ادامه می دهد: اگر این همصدایی به وجود بیاید باید توجه ویژه ای به یکسری از مشاغل داشت. مانند مشاغل حوزه غذا. مخصوصا که رشت به عنوان شهر خلاق خوراک شناسی در یونسکو به ثبت رسیده است. شغل دیگر در حوزه خرید و تجارت است. ما شب ها در این شهر می بینیم که در تعطیلی مغازه ها دستفروشان به خیابان ها می آیند و حتی تا نیمه های شب هم با استقبال مردم و خریداران روبرو می شوند. کار دیگری که می توان کرد برگزاری جشنواره های مختلف است یا بازگشایی تفریحات شبانه خانوادگی و شهربازی. ما گیلانی ها سنتی داریم که از دیرباز بوده و آن ایجاد بازارهای هفتگی و فصلی است. بازارهایی که در آن تنها داد و ستد خشک وجود ندارد و در کنارش بازی های محلی و مسابقات مختلف و مراسم های جنبی تفریحی هم همواره بوده است. حتی وقتی به بازار بزرگ رشت می روید شاهد داد و ستد بی روح و خشک نیستید و فروشنده را می بینید که با آواز و ساختن اشعار جالب فضای متنوعی ایجاد می کنند. احیای این سنت ها می تواند در درآمدزایی خیلی مفید باشد و به جذابیت های شهر رشت بیافزاید. مخصوصا که اگر شب ها چنین بازارهایی داشته باشیم جذابیتش چندین برابر خواهد شد و خانواده ها می توانند اوقاتی را که سر کار نیستند در جامعه و در کنار هم به تفریح و شادی بپردازند.

رسولی می افزاید: در کنار همه این ها ما یک پتانسیل بزرگ داریم به نام وجود کافه ها، رستوران ها، آبمیوه فروشی ها و قهوه خانه های متعدد در سطح شهر. حال به همه این ها وجود مراکز فرهنگی و هنری را هم بیفزایید. فعالیت های شبانه مراکز فرهنگی مثل سینما، تئاتر و موسیقی می تواند رشت را تبدیل به یک جاذبه منحصر به فرد هنری در ایران کند. همین الان هم اجرای متعدد تاتر در رشت پدیده خوبی است که اگر سازماندهی شود می تواند رشت را تبدیل به پایتخت تاتر ایران کند و منبع بزرگ درآمدی برای کل شهر شود. در رشت همچنین می توان جشنواره های ملی، فرهنگی و هنری، از سینما گرفته تا تاتر و موسیقی برگزار کرد.

وی درباره مکان یابی این طرح می گوید: وجود پیاده راه فرهنگی می تواند اتفاق بزرگی برای رشت باشد. اما بهتر است که ۵ هسته در ۵ منطقه شهر برای همچنین فعالیت هایی ایجاد شود تا برای همه مردم شهر امکانات یکسان وجود داشته باشد.

وی در مورد این که «یکی از تبعات این طرح می تواند دشواری تامین امنیت شبانه شهر باشد. به همین دلیل نیروی انتظامی به خیلی از مغازه ها مجوز باز بودن و فعالیت تا نیمه های شب را نمی دهد.» می گوید: به هرحال تامین امنیت در اولویت همه کارها و برنامه هاست. دغدغه کاملا به حقی هم هست. ولی معتقدم که رشت به لحاظ تشخص اجتماعی عمومی و پیشینه فرهنگی و تاریخی این ظرفیت را دارد و مردمانش امتحان پس داده هستند. به هرحال همین مردم در جشنواره ها و برنامه های مختلف جمعی همواره حضور داشته اند و هیچ گاه مشکلی از خود نشان نداده اند. برای تحقق برنامه درآمدزایی از سنت شب زنده داری مردم رشت از همه مهم تر اراده جمعی مدیران است.

رسولی درباره ویژگی سنت شب زنده داری در رشت می گوید: خانواده رکن اصلی تمام اتفاقات در رشت است. در کمترین شهری در ایران می بینید که چنین فضای بی تکلفی بین اعضای خانواده ها وجود داشته باشد. در شهرهای دیگر یکسری از تعارفات و فاصله های خودخواسته و سانسورها هست که در اکثر خانواده های رشتی وجود ندارد و یک تعامل انسانی بسیار متعال بین پدر و مادر و فرزندان وجود دارد که بسیار باهم راحت هستند و در کنار هم حضور دارند که این یک ویژگی باارزش است. همین بی تکلف بودن ارتباطات خانوادگی باعث می شود که سنت شب نشینی از حالت شخصی به خانوادگی تبدیل شود.

رشتی ها چشم به راه اجرای طرح جذاب استاندار گیلان هستند. طرحی که قرار است شب زنده داری رشتی ها را رسمیت بخشد و به تولید ثروت و توسعه اقتصادی این شهرِ پرمشکل کمک کند. آیا این بار به این وعده ی زیبا جامعه عمل پوشانده می شود یا این که به بایگانی رسانه ها سپرده می شود؟ نوروز نزدیک است و بهترین زمان برای اجرای طرح شب زنده داری در رشت. نگاه ها به امضای استاندار و فرمانش دوخته شده است.

آری ۱۲دی، روزی است که بنام رشت نامگذاری شده است. ۱۲دی روزی است که به سال  ۹۳۶خورشیدی (مصادف با ۱۲ ربیع الاول سال ۹۶۵ هجری قمری)، رشت بفرمان شاه تهماسب صفوی مرکز گیلان شد. پیش از این رشت یک روستا با روز بازار بود و گیلان تحت فرمانروایی امیران محلی کیایی در شرق سفید رود (بیه پیش) و خاندان آل اسحاق در غرب سفید رود (بیه پس) اداره می شد. با این انتخاب رشت مورد توجه قرار گرفت و از آن پس به سرعت رشد کرد.

گیل ندا ، هفته پاسداشت منتهی به روز رشت، فرصت مناسبی است تا برخی از جاذبه های گردشگری رشت بیشتر مورد توجه قرار گیرد و علاوه بر مطالعه تاریخ رشت، از معدود بناهای بجا مانده از دوره پهلوی و قاجار دیدن نماییم.

باغی به قدمت عهد ناصری

آذرماه سال ۱۳۹۵ یک باغ میراثی در رشت در فهرست بناهای میراثی کشور ثبت شد. باغ رویایی محتشم با درختان تنومند آزادش همواره برای رشتی ها خاطره نوستالژیک دارد. از زمانی که اداره کل مالیاتی باغ محتشم را بخاطر بدهی مالیاتی «محتشم الملک»، تملک و به شهرداری واگذار کرد، مرتب از میراث «محتشم الدوله» کاسته شد. تفکیک باغ و واگذاری به برخی ادارات دولتی و بیمارستان توتونکاران، آرام آرام درختان تنومند باغ را به زمین افکند.

باغ محتشم در زمان سلطنت ناصرالدین شاه قاجار توسط «اکبر خان بیگلربیگی» از مالکان و متمولان عهد ناصری احداث شد. اکبرخان، اجاره دار گمرکاتِ گیلان، مازندارن،خراسان و کرمانشاه  بود و معروف است که غرس نهال های باغ که امروز درختان تنومندی شده- و خیابان کشی داخل باغ و عمارت تابستانی وسط باغ (کلاه فرنگی) همگی با نظارت مستقیم «اکبرخان» ساخته شده است.

پس از فوت اکبرخان، باغ به دختر و دامادش یعنی «صادق خان اکبر محتشم الملک» به ارث می رسد. صادق خان چند نوبت والی گیلان بود(۱۳۲۷قمری) و از این زمان  به «باغ محتشم» معروف می گردد.

باغ محتشم «پارک شهر) نیز نامیده می شود. بعد از واگذاری باغ محتشم به شهرداری، باغ کاربری بوستان شهری پیدا کرد و روز سه شنبه ۲۲شهریور ۱۳۳۹ خورشیدی رسما افتتاح و پارک شهر نامیده شد. صرف بستنی و راهی بیمارستان شدن شرکت کنندگان در این مراسم، خاطره افتتاحیه پارک شهر بود که صبح روز بعد روزنامه های محلی درباره آن نوشتند.

عمارتی با یک کلاه فرنگی

عمارت کلاه فرنگی در واقع عمارت تابستان نشین باغ محتشم  است که معماری خاص آن باعث این نامگذاری شده. این عمارت در آبان ماه ۱۳۷۵و به شماره ۱۷۶۴ در فهرست بناهای میراثی کشور ثبت شده است.

این عمارت دو طبقه و فرم پلان آن به صورت دو شکل ۸ ضلعی و مربع می باشد که در کنار یکدیگر قرار گرفته اند. بر روی بام بنا و بر بالای قسمت ۸ ضلعی آن اتاقکی قرار گرفته است که معروف به کلاه فرنگی است. مصالح به کار رفته در بنا از جنس آجر و چوب بوده و بام آن به صورت خرپشته و پوشش آن از جنس سفال خمره ای است. دور تا دور طبقه اول ساختمان به صورت ایوان است و در طبقه دوم بالکنی چوبی قرار دارد که ۶۸ ستون چوبی بالکن و بام ساختمان را مهار مینماید.

دامنه ساختمان از سرشیرهایی چوبی ساخته شده است که به صورت دو پوش می باشند. جهت جلوگیری از ریزش باران و برف به داخل ساختمان طول دامنه را بلند گرفته اند.

این بنا اگرچه متعلق به شهرداری رشت بود ولی سال ۱۳۷۴ در اختیار اداره کل میراث فرهنگی گیلان قرار دارد و قرار است بعنوان مرکز پژوهش این اداره کاربری یابد.

عمارتی با الگوی معماری روسی

عمارت میراثی اولین شهردار رشت، یعنی خلیل رفیع شریعتمدار فیلدهی، در میدان صیقلان قرار گرفته است. وی توسط انجمن شهر بين سال های۱۲۸۶ تا ۱۳۰۰ به عنوان شهردار رشت انتخاب شد.

خانه وی، عمارتی زیبا به سبک بناهای روسی است که بعدها به برادران اخوان فروخته شد و در سال ۱۳۸۱ به همت مهندس مرتضی شگفت، شهردار اسبق رشت خریداری و مرمت شد و سازمان میراث فرهنگی نیز در تاریخ ۲۷/۸/۱۳۸۶ و به شماره ۲۰۲۷۱ این خانه را در فهرست بناهای میراثی کشور ثبت نمود.

كل مصالح  این ساختمان در اصل چوب های روسی بلندی  است كه با كشتي از روسيه وارد بندر پیربازار شده و در رشت بوسيله استادكاران مونتاژ شده است. این عمارت دو طبقه برخلاف بسياري از عمارت هاي قدیمي رشت قرينه نيست. هر طبقه داراي ۴۰۰ متر زيربناست و با حياط عمارت در مجموع ۱۳۴۷متر زيربنا دارد. طبقه همكف با ديوارهاي آجري و طبقه دوم تماما سازه چوبي است. ستون هاي مدور چوبي به طول ۵/۴ تا ۵ متر در روسيه خراطي شده و از بندر انزلي به رشت آورده شد. درب و پنجره هاي چوبي از جنس نراد و باقي سازه هاي چوبي در روسيه مونتاژ شده و حاج رفيع -كه نقشه اصلي را نيز با خود از روسيه آورده بود- در رشت سازه هاي مونتاژ شده را با آجر و ملات ماسه و آهك بنا مي كند.

عمارت ابریشمی ، با تالار آیینه و چینی خانه

در جوار خانه میرزا خلیل رفیع، عمارت دیگری است که قدمت آن بیشتر است. اثری به جا مانده از خانواده «حاج میرزا اسماعیل حاکمی»، از متنفذین پیربازار که بعدها به نام صاحب دومش عمارت ابریشمی نام گرفت.

میرزا اسماعیل حاکمی، در زمان ناصرالدین شاه قاجارکلانتر رشت بود و به حاج حاکم معروف شد. این عمارت باشکوه قجری، توسط پسر کوچکتر اسماعیل، یعنی حاج قاسم معروف به عالیجناب (حاج میرزا قاسم پیربازاری) احداث شد. سالهای ۱۳۱۸ هجری شمسی، میرزا احمد ابریشمی خانه را از  عباسعلی حاکمی ورثه  قاسم خریداری  و از آن زمان به عمارت ابریشمی معروف  شد. بعدها این عمارت به دانشگاه گیلان فروخته شد و سالها بعنوان دانشکده معماری کاربرد داشت. اکنون این عمارت در اختیار بنیاد نخبگان است.

ورودی قدیمی خانه از کوچه ی پایین تر یعنی اخوان است. درب قدیمی عمارت، یک در چوبی دو لنگه با سردربی با سفالهای قرمز است که با یک دالان به حیاط خانه باز می شود. محوطه از چهار طرف با دیوارهای آجری قرمز رنگ به ارتفاع ۵متر با آهک بند کشی شده و دیوارهای ضلع جنوبی و شمالی در بالا دارای یک ردیف رف بوده و با نوعی طاقنما تزیین شده است. مساحت کلی بنا ۲۰۰۰متر مربع و مساحت زیربنا ۶۵۰ متر مربع است. محوطه باغچه بندی و مشجر  و  وسط آن حوضی به طول ۶متر و عرض ۴متر قرار دارد.

متاسفانه کف حیاط غیر اصولی مرمت شده و جای سنگفرش های قدیمی را موزاییک کرده اند. بنای اصلی دو طبقه قرینه و در هر دو طبقه ۸ اتاق  وجود دارد. اتاقهای هم کف ساده و فاقد تزیین بوده و با دو راه پله به طبقه بالا راه می یابد.

مهمترین زیبایی این عمارت، تالار چینی و تالار آیینه است. تزیینات چینی خانه، از هنرهای بی نظیر دوره قاجار محسوب می شود. در دیوارها و پیش بخاری این اتاق در میان گچبریهای گل و بوته ظریف، دوایری ایجاد شده و داخل آنها کاسه و بشقاب های گل مرغی و مصور بسیار پرارزش قاجاری و چینی قرار داده اند. مجموعا در بدنه و طاقچه ها ۷۹ کاسه و بشقاب تعبیه شده است.  و در اتاقی دیگر هم، پنجاه  و دو کاسه قدح جاسازی شده است. بر سقف اتاق در میان پوششی از قطعات ریز  و درشت آیینه  و بیست و یک بشقاب در اندازه های مختلف گنجانده شده.

تالار آیینه بشکل T بطول ۹۰/۱۱ و عرض نهایی ۲۰/۷ متر بوده و بخشی از این تالار مزین به گچبری است و با پوشش هنرمندانه قطعات آئینه در بدنه و سقف جاسازی شده.  این قسمت بوسیله دو ستون گچی با شیر سرهای تزئینی از قسمت جلو جدا شده . ظاهرا بقیه دیوارهای تالار قبلا همانند این قسمت بوده زیرا در زیر لایه گچکاری شده جدید، آثار گچبریهای قدیمی مشهود است. عمارت ابریشمی در ۲۵اسفند ۱۳۷۹ به شماره ۳۳۶۵ در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.

خانه آوانسیان، عمارتی که در زیر زمین آن ابریشم تولید می شد

عمارت «خواجه آوادیس» در حیاط اداره ارشاد رشت در ابتدای خیابان سعدی قرار گرفته است. این عمارت در سال۱۳۸۵ از مالک وقت خریداری شد تا تخریب شده و پارکینگ کارکنان اداره ارشاد گردد. متاسفانه نیمی از این عمارت مانند خراب شد و تنها بخش باقی مانده بدون اینکه مرمت شود، در۲۶/۱۲/۱۳۸۶ و به شماره ۲۲۲۳۷ در فهرست بناهای میراثی کشور به ثبت رسید.

« خواجه آوادیس» بخشی از هویت تاریخی ارامنه رشت است. تاجر ابریشمی که بعد از حمله مهاجمان ترک به ارامنه، (در زمان نهضت جنگل) خانه اش پناهگاه آسیب دیدگان بود. آوادیس همچنین موسس مدرسه ای است که از سالن نمایش همین مدرسه تئاتردر رشت  و گیلان رواج یافت.

خواجه آودیس اصالتا از ارامنه اصفهان بود که به رشت مهاجرت کرده و در این شهر مشغول تجارت ابریشم و نوغان بود. وی در سال ۱۸۹۵میلادی یعنی یک سال قبل از ترور ناصرالدین شاه  این عمارت را ساخت.

 بنا بر کتیبه موجود در خانه،  در سال ۱۸۹۵ میلادی ساخته شده است. ساختمان دو طبقه است. طبقه همكف كه مانند زير زمين است، محل پرورش نوغان بود. طبقه بعدي به وسيله چند پله به ايوان بالا متصل و محل استقرار ساكنان خانه بود، اين طبقه نيز دارای ۳ پله بوده كه سه اتاق را در نيم طبقه‌اي قرار می‌دهد.

 بيشتر خانه با گچ بري فراوان آراسته شده و داراي نقوشي از گل و گلدان و پرندگان تزيينی است. تالار شاه‌نشين، داراي يك شومينه و پنجره ارسي با شيشه‌هاي رنگي  است . تمامي كفپوش آن تخته كوبي و در قسمت ايوان داراي نرده و ستون‌هايي چوبي است. انتهاي ستون‌ها به كله شيري متصل شده‌اند و همگي به زيبايي با رنگ آبي طراحي گشته‌اند. بنا داراي ۷ تيپ در و ۳ تيپ پنجره مي‌باشد. اتاق‌ها طاقچه‌هايي دارد كه بالاي همگي تزيينات گچبري‌ است. سقف ساختمان نيز سفالپوش به رنگ قرمز است. این بنا نیز مانند بسیاری از معماری های گیلان، در قسمت پايين ديواره‌ها، داراي گربه‌رو است. اين گربه‌روها خود نيز داراي تزيينات است كه متأثر از كل گچبري‌هاي ساختمان مي‌باشد.

«آرتوش آوانسیان» آخرین فردی است که مالک این خانه بود و در سال ۱۳۸۵ خانه را به اداره ارشاد رشت می فروشد.

خانه ای که زادگاه رهبر یک جنبش شد

خانه میرزا کوچک خان جنگلی، رهبر جنبش جنگل، یکی از دیدنیها شهر رشت است که تا سال ۱۳۸۰ مخروبه ای بیش نبود و حتی ستون های چوبی آن را برای تولید ذغال سوزانده بودند. این خانه با هوشمندی«مرتضی شگفت» شهردار وقت خریداری و در اختیار بنیاد پژوهشی میرزا کوچک جنگلی قرار گرفت و این بنیاد توانست با جلب مشارکت های مردمی و خیرین، این خانه را از روی عکسهای بجا مانده از نو بازسازی و احیا کند. این خانه  به شماره ۲۲۵۰۸ در ۲۷اسفند ماه ۱۳۸۶، در فهرست بناهای میراثی کشور ثبت شد.

این عمارت، دو طبقه و با معماری بومی گیلان، اکنون این خانه در اختیار سازمان فرهنگی ورزشی شهرداری رشت است.

مجموعه بناهای میراثی میدان شهرداری رشت

مریضخانه بلدیه

در سال ۱۳۰۸ خورشیدی کلنگ احداث مریضخانه بلدیه توسط شهرداری رشت به زمین زد. این بیمارستان با معماری نئو کلاسیک روسی، توسط «موسیو دیمیتری» از یونانیان مقیم انزلی و صاحب «هتل ایران» انزلی بود و به عنوان پیمانکار شهرداری، احداث ساختمان مریضخانه بلدیه را برعهده گرفت.

موسیو دیمیتری سازنده بنای کتابخانه ملی هم بود. هم اینک بیمارستان بلدیه، بعنوان ساختمان اداری سازمان فرهنگی ورزشی شهرداری رشت کاربری  دارد. سکانس هایی از فیلم سردار جنگل در همین عمارت فیلمبرداری شد.

ورودی این مکان تاریخی در حال حاضر دربی است که به میدان شهرداری باز می شود. این درب در آن زمان محل تردد کادر اداری، پزشکان و درب تشریفات بود. در طرفین این درب اتاق  بزرگی است که حسابداری بیمارستان در آن مستقر بود و اکنون به عنوان کتابخانه سازمان فرهنگی تغییر کاربری یافته است.

 در طبقه ی پایین، اتاق هایی در طرفین وجود دارد که محل مداوای بیماران سرپایی بود. در ضلع شمالی حیاط این عمارت درب دو لنگه ی چوبی بزرگی است که به خیابان فرعی منتهی به استادسرا باز می شود. در طرفین این درب دو راه پله دیده می شود که به طبقه دوم می رسد. اما هم اکنون این راه پله ها مسدود شده و یکی از راه پله ها در انتهای طبقه فوقانی تبدیل به آبدارخانه شده است. سبک معماری روسی، پله های کوتاهی است که از وسط بنا آغاز و در پاگرد دوم دو شعبه می شود و به طبقه دوم منتهی می شود. همین سبک پله گذاری در طبقه برج هم دیده می شود. اتاق برج، نیز دفتر رئیس بیمارستان بود.

طرفین این عمارت باشکوه اتاق های متعددی است که محل بستری بیماران بود. اتاق بزرگ انتهای راهرو  به عنوان گالری استفاده می شود، اتاق عمل بیمارستان بود.

این عمارت تا ۱۰ سال مریضخانه بلدیه بوده و در سال ۱۳۱۸ تا دهه ۱۳۴۰ به عنوان ساختمان اداری استانداری رشت استفاده می شده و پس از آن دوباره به شهرداری برگردانده می شود.

مهمانخانه ایران

 یکی دیگر از مجموعه بناهای میدان شهرداری رشت، مهمانخانه ایران است که مالک آن «مهدی احمد» بود و در فاصله سالهای ۱۳۰۸ تا ۱۳۱۴ ه. ش ساخته شده است.  بعد از انقلاب در اختیار بنیاد مستضعفان قرار گرفت. اگرچه  هتل ایران از سال ۱۳۷۷ در اختیار اداره کل  میراث  فرهنگی گیلان قرار گرفته و مرمت شد، اما بجز برنامه های مناسبتی هنوز درب این مهمانخانه بطور کامل باز نیست.

بنای هتل ایران که قدمت آن کمتر از صد سال است، به دلیل همسانی معماری با بناهای مجموعه شهرداری از ارزش والایی برخوردار است و روند دگرگونی و تغییر معماری به سبک غربی را روایت می کند.

هتل ایران در خرداد ماه سال ۱۳۵۶ به شماره ۱۵۱۶ در فهرست آثار تاریخی به ثبت رسید. مرمت این بنا در سال ۱۳۸۶  در دستور کار سازمان میراث فرهنگی قرار گرفت و قرار بود پس از مرمت به عنوان  تغییر کاربری  فرهنگی یابد.

 سبک معماری این بنا برگرفته از معماری نئوکلاسیک اروپای شرقی است. بالکن های بنا رو به شرق و جنوب شرقی است و در اصل بنا هم بوده و برخلاف بالکن عمارت شهرداری الحاقی نیست. جداره خارجی از مصالح سنگ بلوک سیمان  و معروف به «سنگ عمارت» ساخته شده و جداره داخلی از چوب و گل است. زیباترین قسمت بنا پیشانی جنوب شرقی است و عمارت با پنجره های بزرگی که دارد، فضای نورگیری خوبی را برای داخل مهیا می کند. این بنا که کاربری هتل داشته، اتاق ها در طبقه فوقانی و در طبقه همکف سالن پذیرایی و کافه و رستوران داشت.

عمارت بلدیه و برج ساعت معروف آن

عمارت بلدیه شهرداری رشت، با الهام از معماری سنت پترزبورگ روسیه توسط «آرتم سرداراف» یک ارمنی روسی مقیم رشت ساخته شد. کلنگ احداث ساختمان اداری بلدیه در سال ۱۳۰۲  خورشیدی در زمان «یاور محمود خان غفاری»، شهردار وقت، به زمین زده شد.

اداره‌ی بلدیه از اول فروردین ماه سال یاد شده، «آرتم سرداراف» را به سمت مهندس بلدیه رشت با ماهی هفتاد تومان حقوق استخدام نمود.

چهارم اردیبهشت ماه ۱۳۰۵ خورشیدی عمارت بلدیه با یک برج دیدبانی به صورت نیمه کاره افتتاح و دو ماه بعد از تکمیل نهایی، ساختمان اداری شهرداری رشت به مکان تازه تاسیس خود منتقل گردید.

سال ۱۳۰۸ به دستور رضا پهلوی، در برج دیدبانی تغییراتی رخ داد و در همان سال با یک فراخوان، ۴ ساعت بالای برج قرار گرفت و به جای نشان شیر و کلید، تنها دو کلید متقاطع به سمت پایین همراه با دو گلدان بر روی عمارت شهرداری نقش بست و بالکنی هم برای سخنرانی ها به برج اضافه شد.

در زلزله تابستان ۱۳۶۹ منجیل، عمارت بلدیه آسیب دید و برج ساعت بوطر کامل فروریخت. این برج به همان شکل سابق مرمت گردید. در این مرمت، متاسفانه ساعت های آلمانی برج در آوار برداری ناپدید شد و ساعت های جدیدی روی برج قرار گرفت.

عمارت بلدیه از معدود بناهایی است که عمر آن به نیمه نرسیده، در تاریخ ۲۶ آذر ۱۳۵۶ به شماره‌ی  ۱۵۱۶ در فهرست بناهای میراثی کشور  ثبت شد.

عمارت  پست گیلان

چهارمین عمارت میدان شهرداری، عمارت اداره پست گیلان است. این بنای در زمان پهلوی اول و همزمان با دیگر بناهای میدان شهرداری ساخته شده، مالکیت این بنا دولتی است و از ابتدا در اختیار اداره پست می باشد.

این عمارت نیز با الگوی معماری روسی و همزمان با بقیه ساختمان های شهرداری ساخته شده است. مساحت کلی بنا ۱۹۳۰ متر مربع می باشد و شامل ۴طبقه است. طبقه همکف و اول آن شکل L و طبقه دوم آن بر روی ورودی و قسمتی از شرق ساختمان و طبقه سوم آن که کلاه فرنگی است، فقط بر روی ورودی ساخته شده است. ارتفاع بنا ۲۰ متر است. سقف بنا چوبی و حلب پوش و مصالح آن بلوک سیمانی و با ملات ماسه سیمان و معروف به سنگ عمارت است.

نخستین کتابخانه ملی کشور و گنجینه اسناد خطی

کتابخانه ملی، از دیگر بناهای میراثی میدان شهرداری و در ابتدای محور علم الهدی است. مهرماه ۱۳۱۳ شمسی کتابخانه ملی با تلاش جمعیت نشر معارف، رسما افتتاح شد.

سنگ بنای نخستین کتابخانه ملی کشور، خرداد۱۳۰۴ با شکل گیری جمعیت نشر معارف ایجاد شد و اعضای ۱۶ نفره، هزینه اولیه تاسیس کتابخانه را تامین کردند.

آن زمان «دبیرعلائی»، رئیس اداره سجل احوال و کفیل بلدیه رشت، زمینی به ابعاد ۹در ۳۰متر از زمینهای تسطیح شده بقعه استاد ابوجعفر (گورستان وسط شهر)را در اختیار جمعیت قرار داد و مبلغ سه هزار تومان نیز برای احداث از اعتبارات شهرداری هزینه کرد. مهندس این کتابخانه «موسیو دیمیتری»، یونانی الاصل بود.

کتابخانه ملی از زمان تاسیس تا توسعه، فراز و فرود زیادی داشته و همچنان به شکل هیات امنایی اداره می شود. البته رئیس این هیات امنا سالهای متمادی است که تغییر نکرده است.

این کتابخانه کتب خطی نفیسی هم دارد. سال ۹۵، با حمایت مالی سازمان برنامه و بودجه گیلان، گنجینه موزه میراث مکتوب کتابخانه ملی رشت به بهره برداری رسید. و بخشی از نسخه های خطی قدیمی ترین کتابخانه ملی کشور در معرض دید عموم قرار گرفت.

نخستین تفریگاه مردم رشت به قدمت دوره ناصری

سبزه میدان، از معدود میادین شهری است که در توسعه های شهری ابعادش تغییر نیافته است. بهار سال ۱۳۹۰ شهرداروقت قصد داشت ابعاد این میدان را برای تعریض خیابان بکاهد، خوشبختانه، اداره کل میراث فرهنگی گیلان مانع شد و توانست میدانی را که در دوره ناصرالدین شاه قاجار ساخته شده به شماره ۳۰۲۶۱ در فهرست آثار ملی به ثبت برساند.

اگرچه برخی از منابع، ساخت این میدان را به «محمد ولی خان تنکابنی» معروف به «نصرالسلطنه» نسبت می دهند، ولی در حقیقت این میدان توسط «میرزا قاسم خان والی»  ساخته و بعدها توسط نصرالسلطنه بازپیرایی شده است.

قاسم خان والی در زمان محمد شاه قاجار وارد دربار  و در زمان ناصرالدین شاه به قنسولگری تفلیس گماشته شد. اولین سمت قاسم خان والی بعد از اقامت ۸ساله اش در روسیه، پذیرفتن حکومت گیلان بود.

گیلان همواره ترمینال تردد روس و انگلیس بود و به دلیل وجود تجارتخانه های متعدد، ناصرالدین شاه کسانی را به عنوان حاکم این منطقه انتخاب می کرد که از کارکنان وزارت خارجه بوده و دست کم زبان روسی بلد باشند.یکی از دلایل انتخاب قاسم خان برای حکمرانی گیلان،  حضور ۸ساله اش در روسیه بود.

اولین اقدام قاسم خان در رشت، ساخت محلی برای تجمع و تفریح مردم بود. سبزه میدان در آن زمان باغی بود که مردم می توانستند در آن آزادانه به گشت و گذار بپردازند.

سبزه میدان، نخستین محل تجمع و تفریح مردم رشت بود.«شب های سبزه میدان بسیار زیبا بود. فضای کوچکی  بود که تقریبا تمامی آن را باغی با هزاران گل سرخ خوشبو می پوشاند. در جلوی قهوه خانه و هتلی که متعلق  به یک یونانی بود، پشت میزهای کوچکی می نشستیم. جنب آن سینمایی نیز بود در قهوه خانه چای قهوه و آب خنک شیرین می نوشند. این جا مکان تجمع اروپایی هاست و ایرانیان نیز در بین آنها دیده می شود. بیشتر شب ها تا دیر وقت می نشستیم و درباره همه چیز صحبت می کردیم. (خاطرات یان کولارژ ص:۲۰۲)

مکتبخانه ای که مقبره خانوادگی شد

استاد ابراهیم پورداوود نخستین دانش آموخته زبان های ایران باستان و اولین پژوهشگر آیین مزدایی و مفسر اوستاست. وی فرزند یک تاجرزاده رشتی بود و بیش از ۴۰ سال ثروت خانوادگی خود را صرف آموختن زبان های ایران باستان در خارج از کشور نمود.

مقبره خانوادگی استاد ابراهیم پورداوود و ساختمان آموزش و پرورش ناحیه یک همجوار آن در واقع ملک پدری پورداود بود. حاجی داوود بخشی از حیاط  خانه ی خود را مکتب خانه محله سبزه میدان کرده و وصیت کرده بود که پس از مرگ همانجا دفن شود.

آن مکتبخانه در زمانی که اُستاد هنوز زنده بوده وآنگونه که خود نگاشته است؛ « پارینه ای چند است که مقبره پدران و برادرانم می باشد.» و خود هم نوشته: « من هم پس از نوردیدن این همه سالهای بلند در آن جا آرام خواهم گرفت».

 استاد«ابراهیم پورداوود» پس از سالها آموختن و آموزاندن، در ۲۸آبان ماه ۱۳۴۷ در سن ۸۳سالگی در اثر سکته قلبی در تهران درگذشت و طبق وصیت خود، در کنار پدران و برادرانش در کوی حاجی داوود، محله سبزه میدان به خاک سپرده  شد.

این آرامگاه خانوادگی از سوی میراث فرهنگی در تاریخ ۱۰/۳/۱۳۸۲ و به شماره ۸۷۸۱ در فهرست بناهای میراثی کشور به ثبت رسیده است.

خانه میرزا حسین خان کسمایی و گنجینه رشت

گنجینه تاریخ و تمدن گیلان یکی دیگر از دیدنهای شهر رشت است. این موزه قبلا خانه میرزا حسین خان کسمایی از سران مشروطه خواهان گیلان بود و در جنبش جنگل نیز سردبیری روزنامه جنگل را برعهده داست.

خانه این مشروطه خواه و هنرمند سال ۱۳۴۹ توسط وزارت فرهنگ و هنر وقت خریداری شد و بعد از انقلاب به تاریخ ۱۰/۷/۱۳۶۷ تبدیل به موزه رشت شد.

عمارت در ابتدای خیابان بیستون رشت قرار دارد. زیربنای آن ۵۶۰ متر مربع است. این موزه  دو طبقه می باشد و شامل بخش هایی چون مردم شناسی و باستان شناسی است.

یادمان شهدای مشروطه

در خیابان پرستار رشت، پشت بیمارستان پورسینا محل اعدام و دفن ۴تن از مشروطه خواهان گیلان است که توسط روسیه تزاری اعدام شدند. این ۴ تن، عبدالعزیز شریعتمدار تالشی، میرزا یوسف خان جوبنه ای (سرتیپ و معاون رئیس نظمیه گیلان)، صالح خان مژدهی (افسر سرباز)، کاظم خان علی اوستا ( نایب کلانتری ناحیه سبزه میدان کیاب) هستند.

در حوادث مشروطه این افراد در یک دادگاه فرمایشی محکوم شدند. و ایشان را  با یک عراده توپ به صحرای ناصریه آورده، به دار آویخته و برای خواباندن اغتشاش، بلافاصله پای دارشان، گودالی کنده شد و بر گور کشته شدگان شفته ی آهک ریختند.

آزادی خواهان تنها توانستند محل اعدام را نشانه گذاری کنند. تا شاید برای ساخت مزار  فرصتی دست دهد. سالها بعد بخشی از زمین های ناصریه خریداری و برای ساخت بیمارستان درنظر گرفته شد. ن زمان قطعه شهدا، صاحب یک آرامگاه گلی شد که در حیاط بخش عفونی بیمارستان قرار داشت ولی کمتر کسی می دانست که صاحبان قبر کیستند.

سال ۱۳۲۷ خورشیدی حسن شکر الله زاده (رادپور)، رئیس بیمارستان پورسینا دستور داد مقبره ای دو ستونه به یاد شهدا در گوشه بیمارستان و محل شهادت ایجاد نمایند و روی ستون نوشته شده بود: « اینجا مزار نیک مردانی است که در راه وطن جان داده اند»

 سال ۱۳۷۹، با همت نخستین دور شورای شهر، و با توافقات صورت گرفته با رئیس بیمارستان، بخش شهیدگاه از حیاط بیمارستان جدا شد و مهندس متقالچی هزینه ساخت یادمان شهدای مشروطه را تقبل کرد.

اکنون پرونده ثبتی این بنای یادبود، برای ثبت در آثار میراثی کشور در سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در حال بررسی است.

گیل ندا ، علی بهارمست سرپرست شهرداری رشت با ارسال نامه ای به سید امیرحسین علوی رئیس شورا، روش های اجرایی و بودجه مورد نیاز برای لایحه همسان سازی حقوق های کارکنان شهرداری رشت که منجر به افزایش حقوق کارکنان می شود را تشریح کرد.

پیرو مکاتبات صورت گرفته از سوی علی بهارمست با شورا در خصوص لایحه همسان سازی حقوق ها، که در شهریور ماه امسال صورت گرفت و به معنای درخواست افزایش حقوق کارکنان شهرداری بود و پس از آن که این لایجه به کمیسیون بودجه رفت و مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت مقرر گردید سرپرست شهرداری رشت روش اجرا و بودجه مورد نیاز را به شورا اعلام نماید. 

در پی این تصمیم، علی بهارمست در تاریخ ۱۷ آذر ۹۷ یعنی حدود ۲۳ روز قبل با ارسال نامه ای به رئیس شورا جزییات بیشتری از این موضوع را ارائه کرد.

حال با توجه به اینکه در فصل بستن بودجه ۹۸ هستیم و کارکنان چشم به راه تصمیم شورا در این خصوص هستند انتظار می رود با توجه به مشکلات معیشتی و اقتصادی موجود، هرچه سریع تر این مکاتبات به کمیسیون بودجه ارجاع و در آنجا مورد بررسی قرار گیرد.

ناگفته نماند با توجه به تصویب و اجرایی شدن قانون مدیریت خدمات کشوری از سال ۸۶، شهرداری رشت همچنان از قانون نظام هماهنگ پرداخت سال ۷۱ تبعیت می کند. اراک، مشهد، اصفهان و کرج از جمله شهرهایی هستند که نسبت به پرداخت رقم ما به تفاوت اقدامات مثبتی را انجام داده اند.

گیل ندا ، رئیس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری رشت از تدارک برنامه های متنوع و جذاب برای روز رشت خبر داد و گفت: روز رشت برای شهروندان رشتی خاطره انگیز خواهد بود.

علیرضا حسنی با اشاره به اینکه برنامه های گرامیداشت روز رشت از برگزاری نشست خبری روز شنبه ی گذشته شروع شده و در همین روز از مستند هفت شهید هنرمند رونمایی شد و نمایشگاه عکس بصیرت و نمایشگاه عکس و اسناد رشت برپا شد و همچنین کلیپ روز رشت پیش از اکران فیلمهای سینمایی شهر به نمایش در آمد.

وی ادامه داد: روز ۱۲ دیماه همزمان با حضور در مزار شهدا و مزار میرزا به شهدا ادای احترام می شود و از ساعت ۹ صبح راهپیمایی و رژه هنرمندان از ساختمان سازمان فرهنگی شهرداری به ساختمان شهرداری در پیاده راه انجام شده و از همین ساعت تا ساعت هفت عصر نمایشهای خیابانی در پیاده راه فرهنگی رشت اجرا می شود.

علیرضا حسنی گفت: فهرست برنامه های این روز به صورت کامل در پایگاه اطلاع رسانی سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری رشت بارگذاری شده است که علاقه مندان می توانند با مراجعه به آن بیشتر در جریان برنامه ها قرار گیرند.

رئیس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری رشت در پایان از همکاری موثر نیروی انتظامی، شورای تامین، فرمانداری و شورای اسلامی شهر رشت در اجرای این برنامه ها قدردانی کرد و گفت: بسیاری از برنامه ها با دیگر سازمانها و دستگاههای فرهنگی به طور مشارکتی انجام می شود از جمله نمایشگاه عکس و اسناد با مرکز اسناد و کتابخانه ی ملی استان گیلان، صدور مجوزهای لازم برای اجرای نمایشهای خیابانی به وسیله ی اداره ی کل فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان رشت ، برپایی ایستگاه سلامت با همکاری دانشگاه علوم پزشکی گیلان، برپایی بازارچه صنایع فراموش شده و بازارچه هنر، بازیهای بومی و محلی و همچنین برپایی جشنواره ی غذا با همکاری اداره ی کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان رشت ، عضویت رایگان در کتابخانه های عمومی با همکاری اداره ی کل کتابخانه های عمومی استان انجام‌ می شود که از همکاری آنها سپاسگزاریم.

علیرضا حسنی در پایان خاطر نشان کرد: همه ی تلاش ما این است تا با برگزاری شاد و پرنشاط، شادابی اجتماعی را افزایش دهیم و امیدواریم مجموعه ی تلاشهای ما مورد پسند شهروندان قرار گیرد.

واهانیان درباره علت انتخاب این روز می گوید: هویت شهرها منوط  به شناخت روزی است که پایه های مدنیت  بر آن استوار است و شهر رشت به مفهوم دقیق شهرنشینی آن در ۱۲ دی به فرمان شاه تهماسب صفوی به حاکم وقت رشت ابلاغ شد.

گیل ندا ، این رشت پژوه ضمن قرائت سندی از کتاب «تاریخ گیلان از آغاز تا پیدایش مشروطه»،  ابراز داشت: «بامرگ امیر شاهرخ، بیه پس که چندگاهی از زیر فرمان خان احمد بیرون رفته بود دگر باره به دستور شاه تهماسب به فرمانروای کیایی سپرده شد. همزمان با آرام شدن گیلان شهر قزوین که از سال ۹۵۵هجری/۱۵۴۸ میلادی به پایتختی برگزیده شده بود برای پذیرایی از شاه تهماسب آماده گسته و شاه صفوی دو ماه پس از کشته شدن امیره شاهرخ تبریز را رها نموده و به تختگاه تازی خود در قزوین آمد. شاه تهماسب به قزوین و نزدیک شدن او به گیلان نشانه چشمداشت ویژه ی او به گیلان و رویدادهای این سامان بود، دوره نوینی را در تاریخ گیلان آغاز کرد.

شاه تهماسب پس از آمدن به قزوین بر آن شد که از توان دربار کیایی- که پیشتر از سوی وی برای چیرگی بر بیه پس پشتیبانی می شد- کاسته و آرام آرام زمینه ی فروپاشی آن را فرآهم آورد از آن رو دگرباره به اندیشه ی برپایی تختی – هرچند نه پرتوان- در بیه پس و کوتاه کردن دست دربار کیایی از آن سامان که برایندی جز کم شدن توان دربار کیایی نداشت، افتاد. در جستجو برای گزینش کسی از وابستگان خاندان اسحقی برای نشستن بر تخت فرمانروایی بیه پس « محمود» نامی یافته شد… .

شاه تهماسب پس از یافتن محمود او را به فرمانروایی بیه پس برگزیده و فرمانی به نام او نوشته و با شکوه فراوان راهی گیلان نمود. «سلطان محمود» در ۱۲ ربیع الاول سال ۹۶۵ هجری قمری/ ۱۵۵۷ میلادی در میان پیشواز پرشکوه بیه پسیان پا بر رشت نهاده و آن شهر را به پایتختی برگزیده و در آن شهر بر تخت نشست.

وی پس از بر تخت نشینی« احمد سلطان فومنی» را به وزارت برگزیده و کوشید تا رنگ رنج را از چهره ی بیه پسیان بزداید. (تاریخ گیلان، از آغاز تا برپایی جنبش مشروطه، افشین پرتو، انتشارات حرف نو، چاپ رشت چاپ اول: ۱۳۷۹)

واهانیان تاریخ مذکور را به شمسی تبدیل نموده و  می افزاید: این تاریخ معادل ۲ ژانویه ۱۵۵۸م و مقارن با ۱۲/۱۰/۹۳۶ شمسی است.

این رشت پژوه تاکید می کند: هر شهری برای خودش روز تولدی دارد مثلا مردم سن پترزبورگ در روز فرمان تاسیس این شهر جشن می گیرند. می توان گفت، همانطور که ما انسانها روز تولد مخصوص بخود را داریم، هر شهری هم تولد و ویژگی های منحصربفرد خود را دارد. روز رشت در مفهوم مدنیت جدید در ۱۲ دی ۹۳۶ ه. ش می باشد که سلطان محمود از طرف شاه طهماسب صفوی انتخاب شد و با ورود سلطان محمود نماینده شاه طهماسب به رشت،  رشت  مرکز گیلان شد.

روبرت واهانیان می افزاید: ما به دنبال این هستیم که چه رخداد و یا تاریخ مشخصی در گیلان منجر به تولد شهر رشت شد، تا آن را جشن بگیریم، آن هم در تاریخ گذشته و نه تاریخ معاصر. هر روز دیگری در تاریخ معاصر مربوط به رشت باشد، مربوط به توسعه رشت است نه تولد رشت.

درباره ی ما

پایگاه خبری حرف آخر، خبرگزاری کلانشهر رشت

آخرین مطالب

عضویت در خبرنامه

کاربر گرامی برای اطلاع از آخرین مطالب سایت، در خبرنامه حرف آخر عضو شوید.